Dolaşım Sistemi Rahatsızlıkları
Dolaşım sistemi hastalıkları, kalp ve damarlarla ilgili sorunlardır. Dünyada bulaşıcı olmayan hastalıklar arasında ilk sırada yer alırlar ve önlenebilir nedenlerle oluşur. Bu rahatsızlıklar arasında yüksek ve düşük tansiyon, damar tıkanıklığı, kalp krizi, varis, kangren, anemi ve lösemi bulunur.
Yüksek Tansiyon (Hipertansiyon)
Kan basıncının normal değerlerin üzerinde olmasına yüksek tansiyon denir. Normal değerler genellikle 120/80 mmHg civarındadır. Yetişkinlerde, büyük tansiyonun 140 mmHg’den, küçük tansiyonun ise 90 mmHg’den yüksek olması hipertansiyon olarak kabul edilir.
Hipertansiyon nedenleri:
- Sağlıksız beslenme
- Hareketsiz yaşam
- Stres
- Genetik faktörler
Yüksek tansiyon, kalp krizi, felç, böbrek yetmezliği ve görme sorunlarına yol açabilir. Düzenli beslenme, egzersiz ve ilaçlarla kontrol altına alınabilir.
Düşük Tansiyon (Hipotansiyon)
Yüksek tansiyonun aksine, büyük tansiyonun 90 mmHg’den, küçük tansiyonun ise 60 mmHg’den düşük olduğu durumdur. Baş dönmesi, bulanık görme, halsizlik, soğuk ve solgun cilt gibi belirtiler gösterir.
Hipotansiyon nedenleri:
- Yetersiz sıvı alımı
- Vitamin-mineral eksikliği
- Kalp ve bazı hormon hastalıkları
Bol sıvı tüketimi, düzenli beslenme ve egzersiz hipotansiyonun önlenmesinde etkilidir.
Damar Tıkanıklığı
Damarların sertleşmesi ya da içinde oluşan plaklar nedeniyle tıkanması durumudur. Damarlardaki bu plak oluşumu (ateroskleroz), genellikle kötü beslenme alışkanlıkları nedeniyle oluşur. Plaklar damarları daraltır ve kan akışını zorlaştırır.
Risk faktörleri:
- Doymuş yağ ve kolesterol bakımından zengin beslenme
- Sigara kullanımı
- Yüksek tansiyon ve diyabet
- Genetik yatkınlık
Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve sigaradan uzak durmak damar tıkanıklığını önlemeye yardımcı olur.
Kalp Krizi (Miyokardiyal Enfarktüs)
Kalbi besleyen koroner damarların tamamen tıkanması sonucu kalp kasının oksijensiz kalıp zarar görmesidir. Bu durum kalpte kalıcı hasara yol açabilir.
Kalp krizinin belirtileri:
- Göğüs ağrısı ve sıkışması
- Nefes darlığı
- Soğuk terleme
- Bulantı
Damar tıkanıklığını önlemek için sağlıklı yaşam tarzını benimsemek önemlidir.
Varis
Bacaklardaki toplardamarların yapısının bozulması ve genişleyip kıvrılması durumudur. Genellikle bacaklarda görülür ve ağrıya yol açabilir.
Varis oluşumunun nedenleri:
- Uzun süre hareketsiz kalma
- Genetik faktörler
- Fazla kilo
Varisleri önlemek için yürüyüş, yüzme ve bisiklet sürme gibi düzenli egzersizler yapılmalıdır.
Kangren
Damar tıkanıklığı veya kan akışının kesilmesi sonucu dokular yeterince oksijen alamaz ve ölür. Kangren, genellikle parmak uçlarında ve bacaklarda görülür.
Risk faktörleri:
- Diyabet hastalığı
- Uzun süreli dolaşım bozuklukları
Tedavi edilmezse, kangrenli dokuların cerrahi olarak alınması gerekebilir.
Anemi (Kansızlık)
Kandaki alyuvar (kırmızı kan hücresi) sayısının normalin altında olmasıdır. Vücudun yeterince oksijen taşımasını zorlaştırır.
Anemi nedenleri:
- Demir, B12 vitamini ve folik asit eksikliği
- Kemik iliği hastalıkları
- Genetik faktörler
Sağlıklı ve dengeli beslenme, vitamin ve mineral alımına dikkat etmek aneminin önlenmesinde önemlidir.
Lösemi (Kan Kanseri)
Vücuttaki akyuvarların (beyaz kan hücreleri) kontrolsüz şekilde çoğalmasıdır. Bu hücreler normal kan hücrelerinin görevlerini yapmasını engeller.
Löseminin nedenleri:
- Zararlı kimyasal maddelere ve radyasyona maruz kalma
- Sigara kullanımı
- Genetik faktörler
Tedavisinde ilaç tedavisi (kemoterapi), radyoterapi ve kemik iliği nakli gibi yöntemler kullanılır.
Dolaşım Sisteminin Sağlığının Korunması
Dolaşım sistemi sağlığını korumak için aşağıdaki adımları uygulamak faydalıdır:
- Sigara ve alkolden uzak durulmalı.
- Düzenli egzersiz yapılmalı (yürüyüş, koşu, bisiklet sürme gibi).
- Doymuş yağ ve şeker tüketimi azaltılmalı.
- Sağlıklı beslenmeli (sebze ve meyve tüketimi artırılmalı).
- Düzenli olarak doktor kontrolüne gidilmeli ve tansiyon kontrol altında tutulmalı.
Özellikle 40 yaş üzeri kişiler, kalp ve damar hastalıklarına karşı daha dikkatli olmalıdırlar.
