Alkinler; alkanlardan ya da alkenlerden hidrojen çekilerek, di-halojenürlerin kuvvetli bazlarla ayrışma tepkimelerinden, alkinlerin metal tuzları alkil halojenürle tepkimesinden, petrolden kraking yöntemiyle ve kalsiyum karbürün suyla tepkimesiyle olmak üzere 5 farklı şekilde elde edilebilir.
Kalsiyum Karbürün (Karpit – CaC2) Suyla Tepkimesi
Kok kömürüyle (C) kirecin (CaO) endüstriyel fırınlarda 3000°C sıcaklıkta ısıtılmasıyla kalsiyum karbür yani CaC2 oluşur. Kalsiyum karbüre karpit de denilmektedir.
Karpitin suyla oluşan tepkimesi sonucu asetilen gazı (C2H2) meydana gelir.
Petrolden Kraking İşlemi
Kraking kelimesinin kelime anlamı “çatlama” veya “çatlatma”dır. Kelime anlamından da anlaşılabileceği gibi büyük yapıları parçalama işlemi olarak basite indirgeyebiliriz. Çok karbonlu hidrokarbonların yüksek basınç ve sıcaklık altında katalizörlerin etkisinde tepkimeye sokularak daha küçük karbonlu alkan, alken veya alkin oluşmasını sağlar.
Doymuş Hidrokarbonlardan H2 Çekilerek Alkin Elde Edilmesi
Alkanların ve alkenlerin yapısında bulunan fazla (alkinlere göre) hidrojen atomlarının uygun koşullarda tepkimeye sokulup ortamdan uzaklaştırılması sonucu alkinler elde edilir.
Di-Halojenürlerin Kuvvetli Bazlarla Tepkimesinden Alkin Eldesi
Komşu iki karbondaki iki tane halojen atomu içeren alkil halojenürden kuvvetli bazik ortamda (genellikle KOH ortamında) ayrılma (eliminasyon) tepkimesinden alkin elde edilir.
Aynı durum 1,1 di-halojenür ve 2-2 gibi aynı karbona 2 halojen bağlanan di-halojenürlerde de gözlemlenmektedir.
Alkinlerin Metal Tuzlarıyla Alkil Halojenürle Tepkimesinden Alkin Eldesi
Alkin + metal tuzları ile alkil halojenür uygun şartlarda tepkimeye girerlerse alkin elde edilebilmektedir.
